Գազի հավանական թանկացման հեռահար ծանրագույն հետևանքները․ «Փաստ»

«Փաստ» թերթը գրում է. «Վերջերս ամենաակտիվ քննարկվող թեմաներից մեկը Ռուսաստանից ներկրվող գազի թանկացման թեման է։ Ու այնպես է այս հարցը ներկայացվում, կարծես թե հերթական աննշան խնդիրն է, որը կարելի է լուծել ձեռքի կամ գրիչի մի շարժումով, սակայն իրականում դրա նշանակությունը շատ ավելի լայն է։ Գազի գինը Հայաստանի տնտեսության մեջ պարզապես կոմունալ ծառայության արժեք չէ, որը փոփոխվելու դեպքում ազդեցություն է թողնում միայն բնակչության ամսական վճարների վրա։ Բնական գազը միաժամանակ կենցաղային սպառման, ջեռուցման, էլեկտրաէներգիայի արտադրության, արդյունաբերության, ծառայությունների, գյուղատնտեսության և տրանսպորտի համակարգերի կարևոր բաղադրիչ է, ուստի դրա թանկացումը կարող է տարածվել տնտեսության գրեթե բոլոր շերտերի վրա՝ առաջացնելով երկրորդային և երրորդային ազդեցությունների մի ամբողջ շղթա։

Այդ պատճառով գազի հնարավոր թանկացման հարցը պետք է դիտարկել ոչ միայն այն տեսանկյունից, թե միջին ընտանիքը որքանով ավելի շատ գումար կվճարի ամսական, այլև այն հարցի շուրջ, թե ինչպիսի փոփոխություններ կարող են տեղի ունենալ արտադրության ինքնարժեքում, գնաճի մակարդակում, ձեռնարկությունների մրցունակության, պետական սոցիալական քաղաքականության, էներգետիկ անվտանգության և, ավելի լայն իմաստով, Հայաստանի տնտեսական կայունության վրա։

Գազի թանկացման առաջին և ամենաակնհայտ հետևանքը բնակչության ծախսերի աճն է։ Եթե սակագինը բարձրանում է, ընտանիքը ստիպված է նույն քանակությամբ գազի դիմաց ավելի շատ վճարել։ Սակայն խնդիրը դրանով չի սահմանափակվում։ Գազը Հայաստանում հատկապես կարևոր է ցուրտ ամիսներին, երբ այն օգտագործվում է բնակարանների և առանձնատների ջեռուցման համար։ Այսպիսով, գազի սակագնի բարձրացումը կարող է հատկապես ծանր ազդեցություն ունենալ ձմռանը, երբ ընտանիքների էներգետիկ ծախսերը բնականորեն արդեն իսկ բարձրանում են։

Եթե ընտանիքի եկամուտը չի աճում գազի սակագնի աճին համարժեք, ապա լրացուցիչ վճարը պետք է ֆինանսավորվի կամ այլ սպառման կրճատման, կամ խնայողությունների օգտագործման, կամ պարտքի ավելացման հաշվին։ Սա նշանակում է, որ գազի թանկացումը կարող է նվազեցնել տնային տնտեսությունների տնօրինվող եկամուտը և փոխել նրանց սպառողական վարքագիծը։ Սովորաբար նման իրավիճակում ընտանիքները առաջին հերթին կրճատում են ոչ առաջնահերթ ծախսերը՝ ժամանց, հագուստ, որոշ ծառայություններ, ոչ պարտադիր գնումներ, իսկ ավելի ցածր եկամուտ ունեցող ընտանիքների դեպքում կրճատումները կարող են հասնել սննդի, առողջապահության կամ կրթության հետ կապված ծախսերին»։

Մանրամասները՝ թերթի այսօրվա համարում։