Ինչո՞վ է պայմանավորված վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի բարձրացումը․ «Փաստ»

«Փաստ» թերթը գրում է. «2026 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի կողմից վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը 0,25 տոկոսային կետով բարձրացնելը և այն 6,75 տոկոս սահմանելը ոչ թե սովորական տեխնիկական որոշում էր, այլ դրամավարկային քաղաքականության կարևոր շրջադարձային ազդակ: Սա առաջին բարձրացումն էր 2022 թվականի դեկտեմբերից հետո, այսինքն՝ այն ժամանակահատվածից ի վեր, երբ ԿԲ-ն երկար ժամանակ աշխատել էր հակառակ ուղղությամբ՝ աստիճանաբար մեղմելով դրամավարկային պայմանները և տնտեսությանը հնարավորություն տալով օգտվել ավելի ցածր տոկոսադրույքային միջավայրից։

ԿԲ-ի պաշտոնական հաղորդագրության համաձայն, սեպտեմբերի 15-ի նիստում բարձրացվել են նաև հարակից գործիքների տոկոսադրույքները. լոմբարդային ռեպոյի տոկոսադրույքը սահմանվել է 8,25 %, իսկ բանկերից ներգրավվող միջոցների տոկոսադրույքը՝ 5,25 %, ինչը նշանակում է, որ որոշումը վերաբերում է ոչ միայն վերաֆինանսավորման անվանական ցուցանիշին, այլ ամբողջ տոկոսադրույքային միջանցքին՝ փոխանցվելով ֆինանսական համակարգի գների, վարկերի, ավանդների, պետական պարտատոմսերի եկամտաբերությունների և ընդհանուր տնտեսական վարքագծի վրա։

Այս քայլի հիմքում առաջին հերթին ընկած է ԿԲ-ի այն գնահատականը, որ Հայաստանի տնտեսությունում պահանջարկը սկսել է աճել այնպիսի արագությամբ, որը կարող է գերազանցել տնտեսության երկարաժամկետ կայուն հնարավորությունները։ Այլ կերպ ասած՝ տնտեսությունը սկսել է «տաքանալ»: Երբ ԿԲ-ն բարձրացնում է տոկոսադրույքը, այն, ըստ էության, ասում է, որ ներկայիս տնտեսական արագացումը կարող է վաղը վերածվել ավելի կայուն գնաճի, եթե այսօր չզսպվեն փողի գինը, վարկային ընդլայնումը և չափազանց արագ աճող պահանջարկը։

Այս որոշման կարևորագույն պատճառներից մեկն այն է, որ գնաճը արդեն դուրս է եկել ԿԲ-ի հարմարավետ գոտուց։ 2026 թվականի երրորդ եռամսյակում 12-ամսյա գնաճը Հայաստանում շարունակել է ձևավորվել թիրախից բարձր մակարդակում. օգոստոսին այն կազմել է 4,4 %, իսկ 12-ամսյա բնականոն գնաճը՝ 4,8 %։ Այս թվերը կարևոր են ոչ միայն իրենց մեծությամբ, այլև կառուցվածքով։ Սովորական սպառողի համար գնաճը հաճախ ընկալվում է որպես առօրյա զամբյուղի թանկացում՝ հաց, միս, կաթնամթերք, վարձակալություն, տրանսպորտ, հանրային սնունդ, կոմունալ ծախսեր։ Սակայն ԿԲ-ի համար հատկապես զգայուն է բնականոն կամ բազային գնաճի վարքագիծը, քանի որ այն ավելի լավ է ցույց տալիս, թե գների աճը որքանով է տարածվում տնտեսության ներսում և որքանով է պայմանավորված ոչ թե պատահական կամ սեզոնային տատանումներով, այլ պահանջարկի, աշխատավարձերի, ծառայությունների, սպասումների և բիզնեսի գնագոյացման ընդհանուր տրամաբանությամբ»։

Մանրամասները՝ թերթի այսօրվա համարում։