Կպետականացվի խաղողագործության և գինեգործության հիմնադրամի թվային համակարգը․ Ժողովուրդ

«Ժողովուրդ» օրաթերթը գրում է. ««Ժողովուրդ» օրաթերթը պարզեց, որ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունը հանրային քննարկման է ներկայացրել կառավարության որոշման նախագիծ, որով նախատեսվում է Հայաստանի խաղողագործության և գինեգործության հիմնադրամի կողմից ստեղծված «Խաղողի արժեշղթայի միասնական էլեկտրոնային տեղեկատվական համակարգը» փոխանցել պետական կառավարման համակարգին՝ Էկոնոմիկայի նախարարությանը։

Նախագծի համաձայն՝ համակարգը պետությանը փոխանցվելու է նվիրատվության կարգով և ներառելու է ոչ միայն ծրագրային ապահովումը, այլև դրա նկատմամբ բոլոր բացառիկ գույքային իրավունքները՝ այդ թվում ծրագրային կոդերը, տվյալների բազաները, GIS համակարգերը, տեխնիկական փաստաթղթերը և ամբողջ թվային ենթակառուցվածքը։

Նախագիծը հանրային քննարկման է դրվել 2026 թվականի հունիսի 11-ից և կտևի մինչև հունիսի 28-ը։ Այդ ընթացքում քաղաքացիները, մասնագետներն ու շահագրգիռ կողմերը կարող են ներկայացնել իրենց առաջարկություններն ու դիտարկումները։

Ի՞նչ է նախատեսում նախագիծը

Փաստաթղթի համաձայն՝ համակարգը հանդիսանում է գյուղատնտեսության թվայնացման առանցքային հարթակ, որը ներառում է՝ խաղողի այգիների գրանցում, արտադրողների ռեգիստր, մթերման պայմանագրերի վերահսկում, ինչպես նաև աշխարհագրական տվյալների (GIS) ինտեգրում։ Կառավարության գնահատմամբ՝ համակարգը հետագայում կարող է ընդլայնվել և կիրառվել նաև այլ գյուղատնտեսական մշակաբույսերի համար։

Նախագծով սահմանվում է նաև, որ համակարգի շահագործման օպերատոր կշարունակի մնալ հիմնադրամը, սակայն ամբողջական վերահսկողությունը, տվյալների կառավարումն ու զարգացումը անցնում են նախարարությանը։

Բացի այդ, նախատեսվում է համակարգի լիարժեք գործարկման համար պետական սերվերային ենթակառուցվածքների հզորացում, քանի որ ներկայում առկա տեխնիկական ռեսուրսները բավարար չեն մեծածավալ տվյալների պահպանման և մշակման համար։

Խնդրահարույց դրույթներ և հարցադրումներ

Չնայած նախագծի պաշտոնական հիմնավորման մեջ շեշտվում է գյուղատնտեսության թվայնացման, թափանցիկության և արդյունավետ կառավարման նպատակը, փաստաթուղթը առաջացնում է մի շարք էական հարցադրումներ։

Առաջին հերթին՝ նախագծում բացակայում է համակարգի շուկայական կամ իրական ֆինանսական գնահատականը։ Այն փոխանցվում է պետությանը որպես նվիրատվություն, սակայն հստակ չէ՝ ինչ ծավալի ներդրումների հաշվին է ստեղծվել համակարգը և ինչ արժեք է այն ներկայացնում պետության համար։

Երկրորդ՝ լուրջ հարցեր են առաջացնում տվյալների անվտանգության և կառավարման ռիսկերը։ Համակարգը ներառում է գյուղացիական տնտեսությունների, արտադրողների և պայմանագրային հարաբերությունների վերաբերյալ զգայուն տվյալներ, սակայն նախագծում մանրամասն չի նկարագրվում դրանց պաշտպանության և կիբերանվտանգության ապահովման մեխանիզմը։

Երրորդ՝ պետական սերվերային հզորությունների անբավարարությունը կարող է ստեղծել համակարգի անխափան աշխատանքի խնդիրներ և լրացուցիչ ֆինանսական բեռ պետական բյուջեի վրա, ինչը փաստաթղթում գնահատվում է որպես «էական ազդեցություն չունեցող»։

Չորրորդ՝ դեռևս բաց է մնում հարցը, թե ինչ չափանիշներով է որոշվելու համակարգի հետագա զարգացումը, և ով է կրելու դրա տեխնիկական ու ֆինանսական պատասխանատվությունը երկարաժամկետ կտրվածքով, այն պարագայում, երբ նույնիսկ նախարարությունն ինքն է ընդունում այն փաստը, որ նախարարության առկա տեխնիկական ռեսուրսները բավարար չեն մեծածավալ տվյալների պահպանման և մշակման համար։

Նախագիծը ներկայում գտնվում է հանրային քննարկման փուլում և բաց է առաջարկությունների համար։ Դրանից հետո այն կարող է ներկայացվել կառավարության հաստատմանը։

Այսպիսով, էկոնոմիկայի նախարարության նախաձեռնած նախագիծը ներկայացվում է որպես գյուղատնտեսության թվայնացման կարևոր քայլ, սակայն, միաժամանակ, այն առաջ է բերում մի շարք տեխնիկական, ֆինանսական և կառավարման հարցեր, որոնք դեռևս չունեն հստակ պատասխաններ և պահանջում են լրացուցիչ պարզաբանումներ»։