Ամառը երկարել է մեկ ամսով․ գիտնականները արձանագրել են կլիմայական փոփոխությունների արագացում

«Հիդրոօթերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Լևոն Ազիզյանի ֆեյսբուքյան գրառումը.

Ամառը երկարել է մեկ ամսով․ գիտնականները արձանագրել են կլիմայական փոփոխությունների արագացում

Բրիտանական Կոլումբիայի համալսարանի գիտնականների միջազգային խումբը պարզել է, որ մոլորակի միջին լայնություններում ամառային սեզոնը արագորեն երկարում է, սեզոնային անցումները դառնում են ավելի ու ավելի կտրուկ: Հետազոտությունը հրապարակվել է Environmental Research Letters ամսագրում և հիմնված է 1961-ից 2024 թվականների տվյալների վերլուծության վրա։

1990 թվականից ի վեր ամառը տասնամյակում միջինում երկարել է 5-7 օրով, և 2020-ականների կեսերին ամառային պայմանները տևում են մոտավորապես 30 օրով ավելի երկար, քան 1960-ականներին: Սա գրեթե երկու անգամ ավելի արագ է, քան նախկինում գրանցված 4 օր տասնամյակում: Այս միտումը տարածվում է ոչ միայն ցամաքի, այլև ափամերձ գոտիների և օվկիանոսների վրա, որոշ քաղաքներում, ինչպիսիք են Սիդնեյը և Մինեապոլիսը, ամառները տարեկան ավելի քան մեկ օրով երկարում են:

Հետազոտողները նաև պարզել են, որ ջերմաստիճանն ավելի արագ է փոխվում՝ ինչպես ամռան սկզբի, այնպես էլ ավարտի փուլերում, իսկ գարնանից ամառ և ամառից աշուն սեզոնային անցումները դառնում են ավելի կտրուկ: Սա էկոհամակարգերին և մարդկային գործունեությանը ավելի քիչ ժամանակ է թողնում հարմարվելու համար:

Հյուսիսային կիսագնդի համար կուտակված ամառային ջերմությունը 1990 թվականից ի վեր աճում է 44°C•օրով տասնամյակում, ինչը ավելի քան երեք անգամ արագ է, քան 1961-1990 թվականների արժեքը, երբ այդ ցուցանիշը կազմել է 14°C•օրեր տասնամյակում։ Այս աճը ոչ գծային է՝ ամռան տևողության և ջերմաստիճանի միաժամանակյա աճի պատճառով։

Տարածաշրջանային տարբերությունները առավելի նշանակալի են։ Տոկիոյում ամառը տասնամյակում ավելացնում է 2.1 օր, Փարիզում՝ 7.1 օր, Սիդնեյում՝ 14.8 օր, իսկ Մինեապոլիսում՝ 9.3 օր։ Օվկիանոսներն այժմ ցույց են տալիս ամռան երկարացման նույն տեմպը, ինչ ցամաքը։
Գիտնականները զգուշացնում են, որ ամառային ջերմության կուտակման աճը կարող է խնդիրներ ստեղծել մարդու ֆիզիոլոգիական հարմարվողականության համար և հանգեցնել էներգիայի սպառման աճի՝ տարածքների սառեցման նպատակով թե՛ ցերեկային, թե՛ գիշերային ժամերին։ Ավելի կտրուկ սեզոնային անցումները կարող են հանգեցնել ձյան վաղ հալքի, ջրհեղեղների և ավելի մահացու ջերմային ալիքների։