ՌԴ-ն խորհրդային T-55 տանկերը տեղափոխու՞մ է ռազմաճակատ, ինչի մասին է դա վկայում

Վերջին շրջանում սոցցանցերում և լրատվամիջոցներում տեսանյութեր են տարածվում, որտեղ երևում է, որ ռուսական կողմը խորհրդային արտադրության T-55 տանկեր է տեղափոխում ուկրաինական ռազմաճակատ։ Ամիսներ առաջ նույնպես տեղեկություններ տարածվեցին, որ Ռուսաստանի Հեռավոր Արևելքի բազայից դուրս են բերվում խորհրդային T-54 և T-55 տանկերը։

Վերլուծբանների համոզմամբ՝ սա ռուս-ուկրաինական պատերազմում առաջին դեպքն է, երբ խորհրդային ժամանակաշրջանում արտադրված T-54 և T-55 տանկերը դուրս են բերվել պահեստներից, և այդ դուրսբերումն արձանագրվել է արբանյակային լուսանկարների միջոցով։

Նշենք, որ T-55 տանկը համարվում է խորհրդային արտադրության տանկերից ամենատարածվածը, ինչպես նաև աշխարհի ամենամասսայականը, որը մինչև օրս ավանդական տեսքով գտնվում է մի շարք երկրների սպառազինության մեջ։ Խորհրդային Միությունում և դաշնակից այլ երկրներում (Լեհաստան, Ռումինիա, Չեխոսլովակիա) արտադրվել է ավելի քան 100.000 T-55 տանկեր։ Ավանդական հատկանիշների համաձայն` այն իրեն դրսևորել է որպես հասարակ և անխափան մեքենա, սակայն տանկային մենամարտերում, հավասար իրադրության մեջ հիմնականում զիջել է հակառակորդին։ Չնայած դրան` եթե զինված ուժերի անձնակազմը հմուտ է եղել, ապա այս տանկերի օգնությամբ հաղթանակներ տանել աշխարհի ամենատարբեր հատվածներում։

Աշխարհում ամենատարածվածը համարում են նաև այն տանկերը, որոնք մարտական գործողությունների ընթացքում ամենից շատն են կիրառվել։ T-55 տանկը 1958 թվականին պաշտոնապես ընդունվել և սպասարկվել է խորհրդային բանակում, այնուհետև, ստանալով համապատասխան լիցենզիա, սկսվել է արտադրվել Չինաստանում, Չեխոսլովակիայում և Լեհաստանում։ Միայն Խորհրդային Միությունում, Չեխոսլովակիայում և Լեհաստանում արտադրվել են ավելի քան 70.000 T-54 և T-55 տանկեր։

T-55 տանկի երկարությունը կազմում է 6.2 մետր (փողով 9 մետր), լայնությունը՝ 3.27 մետր, իսկ բարձրությունը՝ 2.35 մետր։ T-55 տանկի մարտական քաշը կազմում է 36-36.5 տոննա։ T-55 տանկն ունի 100 մմ-անոց գնդացիր (Դ-10Տ2Ս), որը կրակում է բավականին ճշտգրիտ։ T-55 տանկը սնուցվում է Վ-55Վ դիզելային շարժիչով՝ զարգացնելով 580 ձիաուժ հզորություն։ T-55 տանկի առավելագույն արագությունը կազմում է 50 կմ/ժ։ Արտաճանապարհային հատվածներում արագությունը կազմում է մոտ 25 կմ/ժ։

T-55 տանկը կարող է անցնել խորը ճահիճներով և հաղթահարում է ջրային խոչընդոտներ՝ մինչև 5 մետր խորությամբ։ T-55 տանկի վառելիքի պաշարը կազմում է 400 կմ։ T-55 տանկը պողպատե զրահապատված է։ Այն պաշտպանում է փոքր զենքերից և հրետանային արկերից։ Այս տանկը շահագործվում է անձնակազմի չորս, այդ թվում՝ հրամանատարի, հրետաձիգի, լիցքավորողի և վարորդի կողմից։ Այն իր մեջ ամբարում է 43 արկեր։ T-55 տանկն արձակում է ցանկացած ստանդարտ 100 մմ-անոց արկեր։ T-55 տանկը մեկ րոպեում արձակում է շուրջ 3 արկեր։

Հատկանշական է, որ չնայած իրենց տարիքին T-54 և T-55 համակարգերն օգտագործվում են աշխարհի շուրջ 50 երկրներում՝ այդ թվում նաև Հայաստանում։

Ռուս-ուկրաինական պատերազմում Ռուսաստանի կողմից այս տանկերի կիրառման հնարավորությունը փորձագետները տարբեր կերպ են մեկնաբանում. նրանց մի մասը վստահ է, որ շուրջ մեկուկես տարի շարունակվող պատերազմի հետևանքով Ռուսաստանը զգալի սպառազինություն է կորցրել և այժմ ստիպված է խորհրդային արտադրության այս տանկերը կիրառության մեջ դնել, մինչդեռ մյուսները նշում են, որ ռուսական կողմը ունի անհրաժեշտ քանակով սպառազինություն, իսկ այս տանկերի կիրառությունը ռազմաճակատում կարող է որոշ մարտավարական խնդիրներ լուծել։

Միանշանակ է, որ ռուս-ուկրաինական պատերազմի հետևանքով երկու կողմերն էլ այս ընթացքում զգալի մարդկային և սպառազինության կորուստներ են ունեցել, և անկախ պատերազմի ելքից ինչպես Ռուսաստանի, այնպես էլ Ուկրաինայի բավականին երկար ժամանակ է պահանջվելու, որպեսզի վերջիններս որոշ չափով վերականգնվեն և մեղմեն պատերազմի հետևանքով իրենց ունեցած կորուստները։ Սակայն միևնույն ժամանակ կարծում ենք, որ Ռուսաստանի սպառազինության սպառվելու վերաբերյալ պնդումներն էլ ուռճացված են, քանի որ ՌԴ-ն շարունակում է մնալ աշխարհում սպառազինություն արտադրող ամենխոշոր երկրներից մեկը, իսկ պատերազմի հետևանքով արտադրության ծավալներն էլ ավելի է մեծացրել։

Միևնույն ժամանակ նկատենք, որ ներկայումս ռուս-ուկրաինական պատերազմը դեռևս շարունակվում է, և անհնար է պատերազմին վերաբերող զարգացումների վերաբերյալ գերճշգրիտ կանխատեսումներ, կամ վերլուծություններ կատարել։ Պատերազմում օգտագործված սպառազինության, կողմերի ունեցած կորուստների, ինչպես նաև արձանագրած հաջողությունների մասին վերջնական տվյալներ հնարավոր կլինի ներկայացնել միայն ռազմական գործողությունների ավարտից հետո։